Siyasal İletişim Uzmanı Özdemir Tokel, karma oyun kaldırılmasının teknik bir seçim sistemi değişikliğinin ötesinde, KKTC’nin siyaset kültürünü değiştirecek önemli bir demokratik dönüşüm olduğunu söyledi.
Karma oyun kaldırılmasını değerlendiren Siyasal İletişim Uzmanı Özdemir Tokel, sistemin yıllar içerisinde ilkelerin değil kişisel ilişkilerin, programların değil çıkar ve ahbaplık bağlarının öne çıktığı bir siyasi yapı oluşturduğunu belirtti.
Tokel, “Bazı siyasetçiler çok partili demokrasiyi, mümkün olduğu kadar çok partinin seçmenini tavlamak olarak yorumladı. Her partiye ve her seçmene farklı konuşuldu. Siyasi tutarlılığın yerini kişisel oy hesabı aldı. Karma mafyaları ve karşılıklı oy pazarlıkları ortaya çıktı” dedi.
Çok partili demokrasinin adayların herkese mavi boncuk dağıtması anlamına gelmediğini vurgulayan Tokel, “Demokrasi, partilerin programları, ilkeleri ve siyasi anlayışlarıyla yarışmasıdır. Karma sistemi ise bu çizgiyi yıllarca bulanıklaştırdı” ifadelerini kullandı.
Karma sisteminin hizmet siyasetini de olumsuz etkilediğini belirten Tokel, şunları söyledi:
“Siyasetçiler proje geliştirmek ve kalıcı icraat üretmek yerine köy köy, kahve kahve, sokak sokak dolaşıp insanların bireysel işlerini takip eder hale geldi. Bu durum toplumsal çıkarların değil, kişisel çıkarların öne çıktığı bir siyaset düzeni yarattı.”
Seçmenin de zamanla ülke için ne istediğinden çok kendi işini kimin çözebileceğine bakmaya yöneltildiğini kaydeden Tokel, bu kısır döngünün siyaseti büyük hedeflerden uzaklaştırarak küçük işlerin peşine düşürdüğünü ifade etti.
Yeni sistemde her adayın öncelikle kendi partisinin seçmenini ikna etmek zorunda kalacağını belirten Tokel, “Parti programını savunmak, tutarlı bir siyasi kimlik ortaya koymak ve kendi tabanıyla güçlü bağ kurmak önem kazanacak. Parti aidiyeti güçlenecek. Seçmen sadakati gelişecek. Partiler adaylarından ve verdikleri sözlerden daha açık biçimde sorumlu olacak” dedi.
Karma oyun kaldırılmasının seçmenin adaylar arasındaki tercih hakkını ortadan kaldırmadığının da altını çizen Tokel, seçmenin partiye mühür vurduktan sonra aynı partinin adayları arasında tercih yapmaya devam edeceğini söyledi.
Tokel, 2022 seçimlerinde kullanılan karma oyların yaklaşık %41’inin geçersiz sayıldığını hatırlatarak, “Kullanması zor, sayımı güç ve seçmen iradesinin önemli bölümünü geçersiz hale getiren bir sistemin yerine daha sade ve anlaşılır bir sistem geliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni düzenin ilk dönemlerde partiler arasındaki kutuplaşmayı bir miktar artırabileceğini, ancak bunun zaman içerisinde normalleşeceğini belirten Tokel, siyasi rekabetin ülke siyasetine yeni bir üretkenlik kazandıracağını söyledi.
Mevcut seçim sisteminin projelerden çok adaylar üzerine kurulduğunu ifade eden Tokel, “Yıllar içerisinde düşünceye, liyakate, birikime ve yetkinliğe dayalı siyaset zayıflatıldı. Kişisel ilişkileri güçlü adayların öne çıktığı bir düzen oluşturuldu. Ülkeye büyük katkılar sağlayabilecek çok sayıda yetişmiş insan ve değerli beyin, bu köhnemiş yapı nedeniyle siyasete giremedi” dedi.
Yeni sistemle partiler arasındaki siyasi farklılıkların daha görünür hale geleceğini kaydeden Tokel, sözlerini şöyle tamamladı:
“İlk dönemde parti rekabeti ve kutuplaşma bir miktar artabilir. Ancak bu süreç zamanla normalleşecektir. Partiler arasındaki rekabet, kişisel pazarlıkların değil düşüncelerin, programların ve projelerin rekabetine dönüşecektir. Bu yeni siyasi ortam, yıllar içinde ülkeye büyük projeler kazandıracak, yeni fikirlerin önünü açacak ve ülke siyasetini daha üretken hale getirecektir.
Mavi boncuk siyaseti bitiyor. Karma mafyalarının dönemi kapanıyor. İlke, program, liyakat, aidiyet ve siyasi sorumluluk dönemi başlıyor.”